شخصیت‌شناسی چیست؟

شخصیت‌شناسی و رفتارشناسی از حوزه‌هایی هستند که نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه فردی ایفا می‌کنند. انواع تست‌های شخصیت شناسی و الگوهای تیپ‌شناسی معرفی‌شده‌اند و در دسترس هستند؛ که پایه و اساس برخی از آن‌ها کاملاً غیرعلمی بوده که البته موردعلاقه عموم مردم هم قرارگرفته است. درواقع، جذابیتی که این حوزه برای مردم ایجاد کرده، باعث شده است که جنبه‌های علمی آن چندان پررنگ جلوه نکند؛ اما در اینجا می‌خواهیم به این حوزه از منظر کاملاً علمی و کاربردی نگاه کنیم تا بتوانیم با کسب دانش علمی در این زمینه به رشد و توسعه فردی خود بیشتر کمک کرده باشیم.

این را بدانیم که شخصیت‌شناسی مقوله‌ای سطحی نیست و نیاز است که به‌صورت جدی‌تر به آن پرداخته شود. درواقع باید این دانش را با ابزارِ درست و عملی آموزش داد.

هدف ما از آموزش شخصیت‌شناسی آن نیست که با شناخت یک سری اصطلاحات و قواعد تعریف‌شده شروع به نسبت دادن ویژگی‌هایی به خود و دیگران کنیم یا اصطلاحاً به خود و دیگران برچسب بزنیم و با توجه به دانش سطحی و نداشتن دید عمیق در این زمینه به قضاوت خود و دیگران بپردازیم، درواقع هدف ما از معرفی شخصیت‌شناسی استفاده از آن برای توسعه فردی و بهبود مهارت‌های ارتباطی‌مان است.

مفهوم شخصیت‌شناسی چیزی است که همواره جامعه روان‌شناسی را مجذوب خود کرده است. طرح سؤالاتی از قبیل اینکه:

  • چه چیزی باعث می‌شود که ما چه کسی باشیم؟
  • چرا برخی از افراد به طرق مختلفی رفتار و عمل می‌کنند؟
  • چرا شخصیت ما با اطرافیانمان متفاوت است؟

باعث شده که دانشمندان و محققان در این حوزه با به‌کارگیری روش‌هایی به طبقه‌بندی شخصیت‌های مختلف بپردازند. ازاین‌رو تست‌های مختلفی برای شخصیت‌شناسی وجود دارد که در اینجا می‌خواهیم به تست شخصیت  MBTI‌(مایرز-بریگز)، بپردازیم. این آزمون را دو بانوی آمریکایی به نام‌های مایرز و بریگز ابداع کردند که خودِ آن‌ها بر اساس مطالعه تئوری یونگ، روان‌پزشک برجسته سوئیسی به ایجاد این مدل ترغیب شدند.

MBTI مخفف عبارت Myers-Briggs Type Indicator و یک مدل شخصیت‌شناسی است که به شما کمک می‌کند تیپ شخصیتی‌تان را بشناسید و متناسب با خصوصیات ذاتی خودتان، مسیر زندگی‌ خود را برای رسیدن به موفقیت طراحی کنید. این آزمون به شما کمک خواهد کرد درک بهتری از ویژگی‌هایتان به دست آوردید و متناسب با استعدادها و نیازهای خود، مسیر زندگی و شغلی‌تان را طراحی کنید. در MBTI تیپ شخصیتی افراد با چهار حرف نشان داده می‌شود که به آن‌ها ترجیحات فرد (Preferences) گفته می‌شود. در مدل MBTI درمجموع ۱۶ تیپ شخصیتی داریم که هر فرد دریکی از این طبقه‌بندی‌های شانزده‌گانه قرار می‌گیرد.

آن تست از ۴ معیار اصلی تشکیل‌شده است:

  • برون‌گرایی (E) و درون‌گرایی (I)
  • حسی (S) یا شهودی (N)
  • منطقی (T) یا احساسی (F)
  • قضاوت‌گر (J) یا ادراکی (P)

نکته‌ای که در این آزمون باید به آن توجه کنیم این است که، این تست معیاری برای اندازه‌گیری خصوصیات یا شخصیت افراد نیست، بلکه ترجیحات در آن بررسی می‌شود؛ و چهار کد یا معیار بالا هم بر اساس ترجیحات افراد معرفی‌شده است.

حال می‌خواهیم درباره هر چهار معیار اصلی توضیحاتی را ارائه کنیم.

برون‌گرایی (E) و درون‌گرایی  (I)

این ویژگی نشان می‌دهد که شما ترجیح می‌دهید دنیای بیرونی یا دنیای درونی، اطراف شما را فراگیرد.

برون‌گرا: این افراد برای بهبود استرس خود به دنبال روابط اجتماعی خواهند بود و آشنایی با افراد جدید در گروه‌های بزرگ برایشان بسیار آسان است. آن‌ها طرفدار گروه‌های بزرگ با افراد ناآشنا هستند. آن‌ها دوست دارند که در مرکز توجه قرار گیرند و رویدادهای اجتماعی را به یک کتاب یا بازی ویدیوی خوب ترجیح می‌دهند.

درون‌گرا: افراد درون‌گرا برای بهبود موقعیت‌های استرس‌زای خود نیاز دارند که مدتی با خودشان تنها باشند. این افراد معمولاً صبر می‌کنند که دیگران اولین قدم را برای آشنایی بردارند و ترجیح می‌دهند با گروه‌های کوچکی از افراد که آن‌ها را می‌شناسند و به آن‌ها اعتماد دارند تأمل داشته باشند. این افراد دوست ندارند که در مرکز توجه قرار گیرند و کتاب یا بازی ویدیویی خوب را به رویدادهای اجتماعی ترجیح می‌دهند.

حسی (S) یا شهودی  (N)

این ویژگی نشان می‌دهد که شما ترجیح می‌دهید چگونه اطلاعات دنیای اطراف خود را به دست آورید.

حسی: از ویژگی‌های این افراد تمرکز بر روی حقیقت است. این افراد به جزییات بسیاری توجه می‌کنند و عاشق این هستند که کارها را به روش قدیمی انجام دهند. افراد حسی نسبت به پیرامون خود آگاه هستند و کمتر در افکار خود غرق می‌شوند.

شهودی: اگر خود را فردی واقع‌بین می‌دانید یا به‌واقع‌بین بودن گرایش دارید، اگر عاشق فکر کردن درباره‌ی معنا هستید، اگر در توجه به الگوها خوب عمل می‌کنید، اگر عاشق تجربه‌ی چیزهای جدید هستید، اگر در افکار خود غرق می‌شوید و محیط اطرافتان را به فراموشی می‌سپارید یا آن را نادیده می‌گیرید، اگر خود را به‌عنوان فردی کنجکاو در نظر می‌گیرید که عاشق فکر کردن به چیزهای بزرگ است، درنتیجه شما فردی شهودی هستید.

به‌عنوان‌مثال، اگر از شما خواسته شود که یک لیوان یک‌بارمصرف را توصیف کنید، فردی که حسی است درباره حقایقی چون ابعاد، رنگ، شکل و جنس آن صحبت خواهد کرد، درصورتی‌که فرد شهودی به چیزهایی مثل ‌اینکه این لیوان را می‌توان برای مهمانی‌ها استفاده کرد اما برای محیط‌زیست مضر است یا چیزهایی مثل‌اینکه شما می‌توانید از آن برای انجام بازی‌هایی استفاده کنید، اشاره خواهد کرد.

منطقی (T) یا احساسی  (F)

این ویژگی نشان‌دهنده‌ی چگونگی تمایل شما برای گرفتن تصمیمات است.

منطقی: این افراد معمولاً از داده‌های عینی و تحلیل‌های منطقی استفاده می‌کنند. آن‌ها به مزایا و معایب و عواقب کارها فکر می‌کنند. آن‌ها ترجیح می‌دهند که در یک مذاکره پیروز باشند تا اینکه احساسات دیگران را در نظر بگیرند. ارتباط برقرار کردن با احساسات دیگران برایشان دشوار است. آن‌ها فکر می‌کنند که در گفت‌وگو، حقیقت مهم‌تر از عواطف است.

احساسی: احساسی‌ها معمولاً هنگام تصمیم‌گیری از ارزش‌هایشان و چگونگی احساسشان نسبت به درست یا غلط بودن چیزی استفاده می‌کنند. این افراد درباره‌ی این‌که چه طور ممکن است تصمیماتشان روی افراد اثر بگذارد و اینکه آن‌ها درباره‌ی تصمیمشان چه حسی خواهند داشت فکر می‌کنند. آن‌ها ترجیح می‌دهند که مطمئن شوند دیگران از تصمیم آن‌ها ناراحت نخواهند شد. ارتباط برقرار کردن با احساسات دیگران برایشان آسان است. افراد احساسی ترجیح می‌دهند راه‌حلی را پیدا کنند که تمامی افراد نسبت به آن احساس راحتی داشته باشند.

همه ما برای این‌که تصمیمی بگیریم از برخی تفکرات و احساسات استفاده می‌کنیم؛ اما باید توجه کنیم که تمایلاتمان بیشتر به کدام سو است. به این فکر کنید که به کدام اطلاعات برای تصمیم‌گیری اعتماد بیشتری دارید، اطلاعات عینی و منطقی یا آن‌هایی که مبتنی بر ارزش و احساسات هستند.

قضاوت‌گر (J) یا ادراکی  (P)

این ویژگی نشان‌دهنده این است که ترجیح می‌دهید چگونه زندگی خود را سازمان‌دهی کنید.

قضاوت‌گر: این افراد عاشق تصمیم‌گیری هستند. از به پایان رساندن وظایف احساس رضایت می‌کنند و معمولاً کارها را سر وقت انجام می‌دهند. این افراد در جستجوی ساختار و سازمان هستند. آن‌ها برنامه‌ی کاملی دارند و کارهایی را که باید انجام دهند لیست می‌کنند. افراد قضاوت‌گر تمایلی به سورپرایز شدن و تغییرات لحظه‌ی آخری ندارند و می‌خواهند ازآنچه که اتفاق خواهد افتاد آگاه باشند.

ادارکی: اگر عاشق این هستید که گزینه‌های خود را باز نگه‌دارید. اگر زمان به پایان رساندن کارها را مشخص نمی‌کنید و این مهلت را بیشتر انتخابی می‌گذارید شما فردی ادراکی هستید. افراد ادراکی دوست دارند که خودجوش باشند و در جریان مسیر زندگی حرکت کنند. معمولاً از موقعیت‌هایی که از قوانین زیادی پیروی می‌کنند گریزان هستند و از سورپرایز شدن هیجان‌زده می‌شوند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *